Jaki materac wybrać? Dla większości dorosłych bezpiecznym punktem wyjścia jest średnio twardy materac kieszeniowy o wysokości 20–25 cm, w rozmiarze odpowiadającym wnętrzu ramy łóżka. Dokładną twardość dobiera się do masy ciała i pozycji snu, a poniżej podajemy konkretne progi wagi i wymiarów.
Jaką twardość materaca wybrać
W polskich sklepach twardość oznacza się skalą od H1 do H4, a część producentów dodaje H5. Jednej normy nie ma, więc ten sam symbol u dwóch marek bywa czymś innym i przed zakupem zawsze warto zajrzeć do tabeli konkretnego producenta. Najczęściej spotykany podział według masy ciała wygląda tak.
| Stopień | Typowa masa ciała |
|---|---|
| H1 | do około 60 kg |
| H2 | około 60–80 kg |
| H3 | około 80–100 kg |
| H4 | powyżej 100 kg |
Określenie „średnio twardy” odpowiada u większości producentów stopniowi H3. Pozycja snu przesuwa ten wybór mniej więcej o jeden stopień. Przy spaniu na boku bark i biodro muszą się zagłębić, inaczej kręgosłup wygina się w łuk. Dlatego osoba ważąca 85 kg i śpiąca na boku często lepiej czuje się na H2 niż na H3, które wskazuje tabela. Kto śpi na brzuchu, potrzebuje materaca o stopień twardszego, żeby odcinek lędźwiowy nie zapadał się w dół. Śpiący na plecach mogą po prostu trzymać się tabeli.
Twardszy materac nie jest automatycznie zdrowszy. W badaniu opublikowanym w „The Lancet” (Kovacs i in., 2003) 313 dorosłych z przewlekłym bólem krzyża spało przez 90 dni na materacu twardym albo średnio twardym. Grupa ze średnio twardym materacem lepiej wypadła pod względem bólu w łóżku, bólu po wstaniu i ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu. Przy bólu pleców najlepiej zacząć więc od materaca średnio twardego, także w przypadku osób, które z wagi lub pozycji snu wybrałyby twardszy.
Kto waha się między dwoma stopniami, może wybrać materac dwustronny, którego strony różnią się odczuciem. Po kilku nocach widać, która strona pasuje lepiej, a do drugiej można wrócić, gdy zmieni się waga lub pozycja snu.
Pan Materac Original Multi
Średnia twardość z dwiema stronami o różnym odczuciu, sprężyny MultiPocket, lateks i pianka HR oraz 10 lat gwarancji.
Sprężynowy czy piankowy?
To jedno z najczęstszych pytań przy zakupie, choć rodzaj wkładu przesądza o wygodzie rzadziej niż twardość.
| Wkład | Mocne strony | Na co uważać |
|---|---|---|
| Kieszeniowy, multipocket | Dobra wentylacja, punktowe podparcie, mało przenosi ruchy partnera | Cięższy przy wnoszeniu i obracaniu |
| Bonell | Niska cena | Połączone sprężyny przenoszą ruchy, słabsze dopasowanie |
| Piankowy (HR, visco) | Cichy, dobrze się dopasowuje, odciąża bark i biodro | Visco trzyma ciepło, jakość zależy od gęstości pianki |
| Lateksowy | Sprężysty i trwały, perforacja poprawia przewiewność | Jeden z najdroższych wkładów, duża waga |
| Hybrydowy | Podparcie sprężyn i dopasowanie grubej warstwy pianki | Zwykle droższy od kieszeniowego, często ponad 25 cm wysokości |
W materacu kieszeniowym każda sprężyna pracuje osobno w swojej kieszonce i ugina się tylko tam, gdzie pojawia się nacisk. Multipocket oznacza gęstsze, mniejsze sprężyny, które dokładniej dopasowują się do ciała. Bonell, czyli sprężyny połączone drutem, wybiera się dziś głównie ze względu na cenę.
Pianka wygrywa tam, gdzie liczą się cisza i dopasowanie. O jej trwałości decyduje gęstość, którą rzetelni producenci podają w kg/m³. W materacach, które oceniamy, pianki wysokoelastyczne mają zwykle 35–40 kg/m³, a najtańsze pianki poliuretanowe 25–28 kg/m³ i szybciej tracą sprężystość. Pianka termoelastyczna (visco) mięknie pod wpływem ciepła ciała. Więcej modeli bez sprężyn zestawiamy w rankingu materacy piankowych.
Wśród pianek rolę materaca dwustronnego pełni model z regulacją, w którym rdzeń i pokrowiec można odwracać.
Dormeo iMemory Silver
Piankowy materac z regulacją twardości, od szerokości 160 cm z osobnym rdzeniem dla każdej strony łóżka.
Materac dla śpiących na boku, plecach, brzuchu i dla par
Śpiący na boku. Warstwa lateksu albo visco nad gęstymi sprężynami multipocket, takimi jak w M&K Foam Venus Multi Pocket, dostępnym w H2 i H3.
Śpiący na plecach. Kilka stref twardości. Strefy mają mocniej podpierać lędźwie niż ramiona, żeby kręgosłup zachował naturalne wygięcie.
Śpiący na brzuchu. Cienka warstwa komfortu. Gruba pianka visco pozwala biodrom zapaść się zbyt głęboko.
Pary. Materac kieszeniowy lub piankowy, bo bonell przenosi każdy obrót partnera. Przy dużej różnicy wagi każda osoba powinna mieć własną twardość. Najprościej osiągnąć to dwoma materacami 80x200 lub 90x200 obok siebie albo modelem z osobnym rdzeniem dla każdej strony, jak opisany wyżej Dormeo iMemory Silver.
Osoby, którym jest gorąco. Sprężyny kieszeniowe lub perforowany lateks i pokrowiec z przewiewnej dzianiny. Grube warstwy visco lepiej pominąć.
Alergicy. Zdejmowany pokrowiec, który da się wyprać w gorącej wodzie (szczegóły w części o pokrowcach).
Osoby ważące ponad 100 kg. H4 i wysoki wkład, a przed zakupem warto sprawdzić dopuszczalne obciążenie podane przez producenta. Przy bólu pleców lepiej najpierw sprawdzić twardość o stopień niższą. Miękki materac pod dużym ciężarem szybciej się odkształca, więc tu twardość decyduje także o trwałości.
Hilding Pasodoble
Bardzo twardy materac kieszeniowy z kokosem i sizalem, dla osób ważących ponad 100 kg i śpiących na brzuchu.
Jak dobrać materac do łóżka
Rozmiar materaca odpowiada wewnętrznemu wymiarowi ramy łóżka, dlatego przed zakupem warto zmierzyć ramę od środka. W Polsce standardem jest długość 200 cm. Szerokość warto dobrać do tego, kto śpi w łóżku.
| Rozmiar | Dla kogo |
|---|---|
| 90x200 | Jedna osoba, pokój dziecka lub gościnny |
| 120x200 | Jedna osoba, która lubi mieć dużo miejsca |
| 140x200 | Para w małej sypialni, 70 cm na osobę |
| 160x200 | Częsty wybór dla pary |
| 180x200 | Para, która chce spać swobodnie, lub dwa materace 90x200 |
Materac powinien wystawać ponad krawędź ramy, więc w łóżku z głęboką ramą lepiej sprawdzi się model o wysokości 22–25 cm niż cienki materac 16–18 cm. Z wyższego materaca łatwiej też wstać. Przy materacu powyżej 25 cm trzeba kupić prześcieradło z głębszą gumką.
Pod materac sprężynowy wystarczy zwykły stelaż listwowy. Ze stelażem z regulacją najlepiej pracują materace piankowe i lateksowe, które zginają się razem z nim. Przy modelu kieszeniowym trzeba sprawdzić w opisie, czy producent dopuszcza go na taki stelaż, bo część sztywnych konstrukcji źle znosi zginanie. Nowy materac na wysłużonym, połamanym stelażu szybko się odkształci, więc przy wymianie warto obejrzeć też listwy.
Ile kosztuje dobry materac
Dobry materac 160x200 kosztuje w Polsce najczęściej od około 1 100 do 3 000 zł. Za tę kwotę dostaje się wkład kieszeniowy lub piankowy z gęstą warstwą komfortu i zdejmowanym pokrowcem. Ceny modeli z naszych rankingów dobrze pokazują te progi.
| Przedział (160x200) | Przykład | Czego się spodziewać |
|---|---|---|
| Do około 1 500 zł | IKEA VALEVÅG, 1 099 zł | Sprężyny kieszeniowe, cieńsza i mniej gęsta pianka |
| Około 1 500–3 000 zł | Pan Materac Original Multi, 1 667,40 zł | Gęstsze sprężyny, lateks lub pianka HR w warstwie komfortu |
| Powyżej 3 000 zł | Pan Materac Select Dynamic, 4 316 zł | Więcej warstw pianki, na przykład chłodzącej, i staranniej wykończony pokrowiec |
Różnica w cenie to głównie gęstość i grubość pianek, liczba sprężyn, lateks oraz jakość pokrowca. Najtańsze materace oszczędzają zwykle na warstwie komfortu, która jako pierwsza się ugina. Przy budżecie poniżej 1 500 zł lepiej wybrać prosty materac kieszeniowy znanej marki niż „hybrydę” bez podanej gęstości pianek.
IKEA VALEVÅG
Sprężyny kieszeniowe w pięciu strefach, 24 cm wysokości i trzy twardości do wyboru, sensowne przy ograniczonym budżecie.
Pokrowiec, certyfikaty, gwarancja i zwrot
Zdejmowany pokrowiec, który można prać w 60°C, ma największe znaczenie dla alergików. W badaniu McDonalda i Toveya (1992) woda o temperaturze 55°C i wyższej zabijała wszystkie roztocze w pościeli, a zimne pranie wypłukiwało alergen, ale zostawiało większość żywych roztoczy. Wiele pokrowców pierze się tylko w 30 lub 40°C, a niektórych, jak w IKEA VALEVÅG, nie da się prać wcale. Wtedy dobrym uzupełnieniem jest osobny ochraniacz.
Certyfikat OEKO-TEX Standard 100 oznacza, że tkaniny przebadano pod kątem substancji szkodliwych, a CertiPUR dotyczy pianek. Część polskich materacy ma też status wyrobu medycznego klasy I. Przy tej klasie producent sam deklaruje zgodność z unijnym rozporządzeniem w sprawie wyrobów medycznych, bez udziału jednostki notyfikowanej. O wygodzie materaca ten status nic nie mówi.
Gwarancja obejmuje zwykle sam wkład. U producentów z naszych rankingów wynosi najczęściej od 10 do 15 lat, na przykład 10 lat w IKEA i Pan Materac oraz 15 lat w wybranych modelach Hilding. Różnią się też zasady zwrotu. Przy każdym zakupie przez internet obowiązuje ustawowe 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny, liczone od otrzymania towaru (ustawa o prawach konsumenta). IKEA pozwala raz wymienić materac na inny w ciągu 90 dni, jeśli nie jest zabrudzony ani uszkodzony, a Pan Materac przyjmuje zwroty zakupów online przez 30 dni. Przy pierwszym zakupie po latach na starym materacu warto wybrać sklep, w którym nowy materac da się wymienić.
Podsumowanie
Spośród modeli, które oceniamy, najbezpieczniejszym wyborem dla większości osób jest Pan Materac Original Multi, dobrze wentylowany materac kieszeniowy z pokrowcem do prania w 40°C. IKEA VALEVÅG ma u nas minimalnie wyższą notę dzięki niskiej cenie i daje najwięcej za najmniejsze pieniądze, ale jego pokrowca nie można prać. Kto woli piankę, zyska na regulacji Dormeo iMemory Silver. Pozostałe modele są w katalogu materacy, a modele konkretnych marek w zestawieniach materacy Hilding, IKEA i Pan Materac.
Najczęstsze pytania
Jaki materac przy bólu pleców?
Najpewniej zacząć od materaca średnio twardego (zwykle H3), który w badaniu Kovacsa i in. („The Lancet”, 2003) wypadł lepiej od twardego. Przy bólu, który trwa dłużej niż kilka tygodni albo promieniuje do nóg, materac nie zastąpi wizyty u lekarza lub fizjoterapeuty.
Czy topper uratuje stary materac?
Tylko częściowo. Nakładka zmienia odczucie powierzchni, może ją zmiękczyć albo utwardzić, ale nie wyrówna wkładu, który się zapadł. Jeśli na materacu widać trwałe wgłębienia, lepiej wymienić cały materac.
Czy materac trzeba obracać?
Tak, to wydłuża jego życie. Materac dwustronny warto co kilka miesięcy odwracać na drugą stronę i obracać głową do nóg, żeby wkład uginał się równomiernie. Jednostronny wystarczy obracać głową do nóg. Dokładny rytm podaje producent w instrukcji.
